Kako prepoznati razliku i kada potražiti pomoć stručnjaka?
Bol u zglobovima je jedna od najčešćih tegoba zbog kojih se pacijenti javljaju lekaru. Iako se često svaki bol u zglobovima laički naziva “reuma”, važno je znati da postoji preko 100 različitih vrsta artritisa. Dva najčešća oblika, koja pacijenti često mešaju, jesu osteoartritis (OA) i reumatoidni artritis (RA). Iako oba oboljenja zahvataju zglobove i izazivaju bol, njihovi uzroci, simptomi, dijagnostika i lečenje se značajno razlikuju.
U ovom članku, detaljno ćemo objasniti sličnosti i razlike između ova dva stanja, ko postavlja dijagnozu, kako se leče i zašto je multidisciplinarni pristup često ključan za uspešan ishod.
Sličnosti: Šta spaja ova dva oboljenja?
I osteoartritis i reumatoidni artritis dele nekoliko zajedničkih karakteristika, zbog čega pacijenti često ne mogu sami da prepoznaju o kom oboljenju je reč.
Glavne sličnosti uključuju bol u zglobovima kao dominantan simptom kod oba stanja, koji se često pogoršava bez adekvatnog lečenja. Pacijenti sa oba oboljenja osećaju ukočenost, posebno nakon perioda mirovanja, kao i ograničenu pokretljivost koja vremenom može otežati svakodnevne aktivnosti. Zglobovi mogu biti otečeni i osetljivi na dodir u oba slučaja.
Razlike: Kako razlikovati osteoartritis od reumatoidnog artritisa?
Osteoartritis (OA) je degenerativno oboljenje zglobova, često se naziva i bolešću “habanja”. Nastaje usled propadanja hrskavice koja štiti krajeve kostiju. Najčešće se javlja kod starijih osoba, iako može pogoditi i mlađe nakon povreda zgloba.
Reumatoidni artritis (RA) je, s druge strane, autoimuna bolest. To znači da imuni sistem tela greškom napada sopstvena tkiva, prvenstveno sinovijalnu membranu koja oblaže zglobove, izazivajući upalu. Može se javiti u bilo kom životnom dobu.
Uloga ortopeda i fizijatra (Osteoartritis)
Kada pacijent oseti bolove u velikim zglobovima (poput kolena ili kuka), često se prvo javlja ortopedu ili fizijatru. Ortoped je specijalista za koštano-zglobni sistem i najčešće postavlja dijagnozu osteoartritisa na osnovu kliničkog pregleda i rendgenskih snimaka (RTG). Rendgen jasno pokazuje suženje zglobnog prostora i prisustvo koštanih izraštaja (osteofita), što su tipični znaci OA.
Uloga reumatologa (Reumatoidni artritis)
Ako simptomi ukazuju na upalni proces – simetričan bol, dugotrajna jutarnja ukočenost, otok sitnih zglobova šaka, praćeni sistemskim simptomima poput umora – pacijent se upućuje reumatologu. Reumatolog postavlja dijagnozu reumatoidnog artritisa kombinacijom kliničkog pregleda, specifičnih laboratorijskih analiza (reumatoidni faktor – RF, anti-CCP antitela, povišeni markeri upale CRP i SE) i ultrazvučnog ili MR pregleda zglobova, koji mogu rano otkriti upalu sinovije.
Lečenje: Kako pristupamo ovim oboljenjima?
Lečenje osteoartritisa
Cilj lečenja OA je smanjenje bola i poboljšanje funkcije zgloba. Terapija je stepenasta: počinje ne-farmakološkim merama (smanjenje telesne težine, prilagođena fizička aktivnost i fizikalna terapija), nastavlja se lekovima (analgetici, NSAIL, intraartikularne injekcije kortikosteroida, hijaluronske kiseline ili PRP terapija), a kada su iscrpljene sve konzervativne metode, razmatra se hirurška ugradnja veštačkog zgloba (artroplastika).
Lečenje reumatoidnog artritisa
S obzirom na to da je RA sistemska autoimuna bolest, lečenje zahteva sistemski pristup. Cilj je zaustaviti upalni proces i sprečiti trajno oštećenje zglobova. Osnovu lečenja čine lekovi koji modifikuju tok bolesti (DMARDs), poput metotreksata. Kod pacijenata koji ne reaguju adekvatno, primenjuje se biološka terapija i ciljani sintetski lekovi koji blokiraju određene delove imunog sistema. NSAIL i kortikosteroidi koriste se kao simptomatska “most terapija” dok osnovni lekovi ne počnu da deluju.
Bol u zglobovima ne treba ignorisati, niti ga prepustiti samo-dijagnozi i lečenju “na svoju ruku”. Iako osteoartritis i reumatoidni artritis dele neke slične simptome, to su suštinski različita oboljenja koja zahtevaju potpuno drugačiji pristup. Pravovremena dijagnoza od strane pravog specijaliste – bilo da je to ortoped, reumatolog ili fizijatar – ključna je za očuvanje kvaliteta vašeg života.